Kyrralíf

Á sýningunni er athyglinni beint að kyrralífsmyndum eftir íslenska listamenn og þeirri glímu við form og liti sem þetta listform felur í sér.  Kyrralíf á sér langa sögu sem viðfangsefni myndlistarmanna, ýmist hlaðið táknum eða sem hrein glíma við form og liti. Einfaldasti samnefnari verka af þessu tagi eru hversdagslegir hlutir sem komið er fyrir á borði og listamaðurinn endurskapar síðan í málverki eða teikningu. Í tímans rás hefur inntak verkanna tekið breytingum þar sem þau endurspegla tíðaranda og hugmyndir um listræna túlkun. Á sýningunni er athyglinni beint að kyrralífsmyndum eftir íslenska listamenn og þeirri glímu við form og liti sem þetta listform felur í sér. Fjöldi verka er á sýningunni eftir ólíkar kynslóðir listamanna sem sumir eru þekktir fyrir verk annarrar gerðar. Sýnd eru verk úr safneign Hafnarborgar en einnig verk sem fengin eru að láni hjá söfnurum og öðrum söfnum.

Kyrralíf


Texti frá sýningastjórum

Uppstillingar eða Kyrralíf eiga sér langa sögu sem viðfangsefni listamanna. Myndefnið er ýmist hlaðið táknum eða hrein glíma við form og liti. Einfaldasti samnefnari verka af þessu tagi eru hversdagslegir hlutir sem komið er fyrir á borði og listamaðurinn síðan endurskapar í málverki eða teikningu.

Flest verkin á sýningunni eru eftir 20. aldar íslenska málara, sem sumir hafa helgað kyrralífinu drjúgan hluta starfsferilsins,  en einnig eftir listamenn sem þekktir eru fyrir verk af allt öðrum toga. Greina má í sumum myndanna  auðþekkjanleg  höfundareinkenni hvað varðar form og liti, hugmyndafræði og vinnuaðferðir. Hér er sjónum einkum beint að glímu listamannsins við grunnþætti myndbyggingarinnar, samspil lita og forma, áferð, ljós og skugga til þess að uppfylla myndræna kröfu um samræmi.  


Elstu verkin á sýningunni eru í hefðbundnum stíl og bera það með sér að listamennirnir stunduðu flestir nám við gamalgróna evrópska listaskóla þar sem mikið var lagt upp úr akademískum vinnubrögðum. Myndefnið er oft  fallegt blóm eða blómvöndur í vasa, ásamt einstaka skál eða skrautmun á dúkuðu borði.


Íslenskar konur sem fengust við myndlist á 19. og í byrjun 20. aldar gerðu töluvert af kyrralífsmyndum og myndefnið þótti hæfa þeim einkar vel. Kvenkyns myndlistarnemar fengu yfirleitt ekki að æfa sig í að teikna nakinn mannslíkamann nema eftir myndastyttum  –  einkonar kyrru lífi. Þjóðfélagsleg staða kvenna á þessum tíma  átti líka þátt í að myndlistarkonur sóttu oftar fyrirmyndir að verkum sínum í nánasta umhverfi, heimilið og vinnustofuna í stað þess að ferðast um landið og skissa og mála.


Kyrralíf er víðtækt síbreytilegt myndefni í takt við tíðarandann. Verkin endurspegla hugmyndir um listræna túlkun á formi og inntaki á hverjum tíma. Miklar hræringar urðu í málaralist alla 20. öldina og verk listamanna endurspegluðu umbreytingar á sviði tækni og framfara, og ekki síður heimspekilegar spurningar um tímann og rýmið sem vöknuðu í kjölfarið. Kyrralífsmyndir listamanna frá því um miðja síðustu öld sýna að glíman við formið er oft aðalviðfangsefni myndanna. Formin eru brotin upp  og raðað saman á ný, litavalið verður fjarlægara raunveruleikanum og hlutirnir fábrotnari. Myndefnið geta verið hversdagslegir búshlutir eins og vatnskönnur og matarskálar ásamt ávöxtum og grænmeti eða öðru matarkyns.


Kyrralíf sem myndefni hefur í gegnum tíðina verið mishátt skrifað í listaheiminum en þó alltaf lifað af í einhverri mynd. Birtingarmynd viðfangsefnins hefur á ýmsan hátt breyst og þróast. Myndefnið felur þó ætíð í sér glímu listamannsins við grunnþætti myndbyggingar, hver sem miðillinn er.  Yngstu verkin á sýningunni bera með sér að höfundar þeirra  eru meðvitaðir um söguna og hefðina, þó svo sjónarhorn og hugmyndaleg nálgun séu mótuð af samtímanum. Nú í byrjun 21. aldar er það eins og við upphaf síðustu aldar að innri bygging myndflatarins þurfa að mynda einingu til að uppfylla myndrænar kröfur um samræmi.