30. október - 02. janúar 2011  

Gjörningaklúbburinn - TIGHT

Opnuð verður sýning á nýjum verkum Gjörningaklúbbsins sem ber titilinn Tight. Sýningin var fyrst sett upp í Amos Anderson listasafninu í Helsinki. Gjörningaklúbburinn hefur verið áberandi afl innan íslenskrar myndlistar allt frá því hann var stofnaður 1996 en hann skipar Eirúnu Sigurðardóttur, Jóní Jónsdóttur og Sigrúnu Hrólfsdóttur.

Gjörningaklúbburinn á merkilegan sýningaferil að baki og hefur sýnt verk sín á meira en 200 sýningum hérlendis sem erlendis.  Fyrsti opinberi gjörningur hópsins var Kossagjörningurinn sem var sýndur í beinni útsendingu Sjónvarpsins árið 1996. Kossagjörningurinn vakti athygli almennings, en kossinn sjálfan sögðu þær vera „aðeins lengri en vinakoss, en örlítið styttri en koss elskenda.“

Viðfangsefni Gjörningaklúbbsins eru afar fjölbreytt og endurspegla tíðarandann. Náttúran, samskipti kynjanna og ímyndir verða jafnan að viðfangsefni í verkum þeirra. Gjörningar þeirra eru litríkir og innihalda gjarnan kímni og leikgleði.


                                           ................................................................



Tight
Gjörningaklúbburinn


Gjörningaklúbburinn hefur verið atkvæðamikill í íslensku listalífi frá því á tíunda áratugnum. Frá upphafi hafa þær notað kvenleika og heim kvenna sem umgjörð og nálgun við ýmis viðfangsefni. Viðfangsefnin hafa tekið breytingum í áranna rás en þær hafa meðal annars fjallað um samfélagsmál, umhverfismál, hnattvæðingu og dægurmenningu auk þess að fjalla um mannleg samskipti. Eins og nafn hópsins bendir til hafa þær notað gjörninga en segja má að þær hafi tekist á við nánast öll þau form sem myndlistamenn samtímans nýta til að hlutgera hugmyndir sínar. Í upphafi ferilsins kysstu þær, klæddust áberandi skrautklæðum, notuðu varir og kvenleika óspart. Þær vöktu kátínu og hafa lagt áherslu á að listin þurfi ekki að vera alvarleg til að skipta máli. Þetta hefur ekki breyst þó verkin hafi orðið hvassari og hinn femíníski tónn meira áberandi.

Gjörningaklúbburinn hefur heklað, saumað og bróderað og nýtt afraksturinn í verk þar sem þessi hefðbundna kvennavinna er sýnileg þó eiginleg viðfangsefni verkanna séu allt önnur. Frá upphafi hefur list þeirra gælt við dægurmenningu eða það sem jafnvel má nefna kits – það er væmni sem snertir áhorfandann á yfirborðskenndan hátt. Þær hafa leikið sér á hárfínni línu á milli innihaldslítils glens og alvarlegrar ádeilu. Þessa tvöfeldni hafa þær einnig notað í efnisvali og unnið verk með aðferðum sem almennt eru tengdar við föndur. Þær nota efnivið eins og sælgæti og sokkabuxur til að skapa verk sem verða hluti af íslenskri listasögu. Í verkum Gjörningaklúbbsins má greina sjálfhæðni um leið og þær ráðast inn í heim listframleiðslunnar með stelpulegt kossaflens eða kerlingaleg vinnubrögð.

Sýningin Tight var fyrst sett upp í Amos Anderson listasafninu í Helsinki í Finnlandi og var sýningarstjóri Kaj Martin. Megin efniviður sýningarinnar eru nælonsokkabuxur sem Gjörningaklúbburinn notar ýmist í stóran skúlptúr eða sem umgjörð eigin líkama í ljósmyndaverkum. Nælonsokkabuxur falla þétt að líkamanum, þær undirstrika kvenlegar línur og lagfæra áferð húðarinnar og eru notaðar í þeim tilgangi af konum um allan heim. Listakonurnar hjúpa líkama sína næloni og breyta þannig eigin lögun og áferð. Línurnar verða óneitanlega skarpari og holdið virðist þéttara þar sem mýkt áranna er haldið í skefjum. Þær nota eigin líkama á opinskán hátt líkt og þær hafa áður gert en ganga þó enn nær kvenleikanum með því að draga fram misfellur og hverfulleika ímynda og útlits. Þéttleiki sokkabuxnanna afskræmir andlit þeirra í ljósmyndaverkinu Andlit þar sem þær tefla fram eigin andlitum, annarsvegar afskræmdum með næloninu og hinsvegar fegruðum með farða og ljósmyndatækni. Eftir stendur spurningin um náttúrulega fegurð–er hún til og er hún einhvers virði?

Verkið Hjól er ákveðin þungamiðja í sýningunni. Það er stór skúlptúr sem hangir í lofti safnsins og minnir á rósaglugga í gotneskum kirkjum. Rósagluggum er skipt upp með formum en steint gler myndar litaspil og geisla út frá miðju þar sem oft er mynd af Maríu guðsmóður. Litaspilið í hring Gjörningaklúbbsins er myndað með sokkabuxum og skína litirnir, sem tákna tíðahring kvenna, í gegnum form mynduð úr líkamshlutum sem tengjast getnaði. Þannig tengja þær kirkjulegt tákn Maríu meyjar myndum sem minna á jarðbundna og líkamlega tilurð mannsins. Hringrás lífsins, himintunglin, kynfæri, trú og sköpun mætast í þessu tilkomumikla hjóli. Hugmyndasaga mannsins og sköpunarsagan eru ekki langt undan þegar þær endurgera þekkta myndgerð þróunarkenningarinnar en snúa upp á hana og setja sig inn í myndina sem ætíð er sýnd þannig að æðsta stig þróunarinnar er að verða hvítur karlmaður. Í þessum verkum mætast trúarleg og femínísk viðfangsefni.

Gjörningaklúbbinn skipa þær Eirún Sigurðardóttir (f. 1971), Jóní Jónsdóttir (f.1972) og Sigrún Hrólfsdóttir (f. 1973). Þær hafa starfað saman allt frá því þær luku námi við Myndlista- og handíðaskóla Íslands árið 1996. Að námi loknu héldu þær hver í sína áttina til framhaldsnáms í myndlist. Þó þær hafi starfað náið saman hafa þær jafnframt hver og ein átt sjálfstæðan listferil. Gjörningaklúbburinn á að baki glæstan sýningaferil en þær hafa tekið þátt í meira en tvöhundurð sýningum bæði hér heima og erlendis.


Texti eftir Ólöfu K. Sigurðardóttur